Ыам ыйын 6 күнүгэр Уолба нэһилиэгэр «Михаил Фомич Чашкин  «Норуот эмчитэ» — диэн   кинигэтин биһирэмэ буолла. Кинигэни таһаарыыга ахтыы хомуйуутун көҕүлээн, редакцияҕа таҥан, бэчээттэтэн таһаартарбыт киһинэн «Таатта» хаһыат сүрүн редактора  Анна Константиновна Посельская буолар. Бу кинигэ «Таатта ытык дьоно» серия иһинэн таҕыста. Кинигэни илиигэ ылан көрдөххө кытаанах тастаах, таһыгар оформлениятыгар туос ойуута туттуллубут, хаҥас өттүгэр туоска оһуор анньыллан киэргэтиллибит оһуорунан хаймыыламмыт.

Кинигэ 6 түһүмэхтэн турар: бастакы түһүмэххэ «Сэһэн сиэрдээх, олоҥхо олохтоох» — диэн бастанан 5 ыстатыйа киирбит. Иккис түһүмэххэ «Дойду сурахтаах, алаас ааттаах» — диэн ааттанан Уолба нэһилиэгин сырдатар 2 ыстатыйа киирбит. Үһүс түһүмэх «Аһыныгас дууһалаах, үчүгэй санаалаах үтүө майгылаах буолан, эмэ-томо дьоҥҥо тиийэн эрдэҕэ» — диэн ааттаммыт. Манна Таатта улуу отоһута, күн бүгүнүгэр диэри уос номоҕор сылдьар ытык киһибит Ф. П. Чашкин — Куома Чааскын туһунан суруйуулар киирдилэр. Барыта 25 ахтыы-ыстатыйа киирбит. Онтон кэлэр түһүмэх «Оҕолоруттан, бука, Мишатыттан киһи тугу эмит кэтэһиэн сөп. Мишаҕа эмиэ сааһырыытын саҕана аҕатын талаана киирэрэ буолуо дии саныыбын» — диэн В. Х. Андросов эппит этиитинэн бастанан киирбит. Манна 38 киһи ахтыыта тиһиллибит. Бу түһүмэххэ маны таһынан дьон суруктара киирбиттэр. Бэһис түһүмэх «Өтөх төҥүргэстээх, уот кыымнаах» — диэн ааттаммыт. Бу түһүмэххэ убайдыы-бырааттыы Фома, Михаил Чашкиннар уонна кинилэр дьиэ кэргэттэрин сырдатар матырыйаал түмүллүбүт. Алтыс түһүмэх «Үгүс киһи хараҕа-таҥара хараҕа, үгүс киһи санаата-таҥара санаата» —  диэн бастаах. Бу түһүмэххэ республикабыт, улууспут хаһыаттарыттан түмүллүбүт  суруналыыстар ахтыылара киирбиттэр.

Кинигэ биһирэмин ыҥырыылаах ыалдьыттара А. К. Посельская, улуус дьахталларын сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Варвара Будикина, Тааттатааҕы киин библиотека директора А. К. Билюкина, Л. М. Кузьмина бэйэлэрин эҕэрдэлэрин, махталларын тустаах дьоҥҥо тиэртилэр. Уолба ытык дьонун-аҕалыы-уоллуу Фома Петрович уонна Михаил Фомич Чашкиннар-үтүө ааттарын үйэтитиигэ сыралаах үлэтин иһин «Уолба нэһилиэгин социально-экономическай сайдыытыгар кылаатын иһин» бэлиэни кинигэни таһаартарбыт Анна Константиновна Посельскаяҕа нэһилиэк баһылыга Винокуров А. А. туттарда.

Дьокуускай куораттан быһа сибээһинэн 2009 сыллаахха тахсыбыт «Куома Чааскын» кинигэни хомуйан таһаартарбыт В. Н. Луковцев холбонон санаатын үллэһиннэ. Ол курдук, кини В. Р. Дарбасов-Дабаччыма «Айылҕаттан айдарыылаах Куома Чааскын» сэһэн киһигэтин тылбааһын боппуруоһа түргэнник быһаарылларыгар баҕарарын биллэрдэ.

Түмүккэ Михаил Фомич уонна Альбина Саввична Чашкиннар төрөппүт оҕолорун аатыттан Ф. М. Чашкин, Михаил быраата Фома Фомич уонна Полина Васильевна уоллара П. Ф. Чашкин, Мария Фомична уола сиэн быраат Егор махтал тылларын эттилэр.

Тэрээһин кэннэ үгүс санааттан биирэ: улуу киһибит Ф. П. Чашкин-Куома Чааскын ураты олоҕун, улахан талаанын сырдатар киинэ уһуллуон сөп эбит — диэн редактор А. К. Посельская этиитин сөбүлүү иһиттим уонна бу күннэргэ улуус салалтатын кытта бу сүнньүнэн ыытыллыбыт кэпсэтии үтүө түмүктээх буоллар ханнык диэн этиинэн тэрээһини сырдатыыны түмүктүүбүт.

 

Екатерина Рахлеева, Уолбатааҕы Макар Хара аатын сүгэр ааҕар балаҕан үлэһитэ.