Бэҕэһээ, ахсынньы 21 күнүгэр, Тыараһа нэһилиэгэр Саха Өрөспүүбүлүкэтин национальнай оскуолаларын чинчийэр институт сүрүннүүр научнай үлэһитэ, Педагогическай наука кандидата, РФ Социальнай педагогикатын наукатын Академиятын чилиэн-корреспондена, РСФСР үөрэҕириитин туйгуна, РФ үөрэҕириигэ Бочуоттаах попечителэ, СӨ Үтүөлээх учуутала, академик Н.В.Черскэй аатынан «СӨ наукаҕа үтүөлэрин иһин» мэтээл хаһаайына, «Саха-Азия оҕолоро» норуоттар икки ардыларынааҕы фонда стипендиата, «Гражданскай килбиэн», «Учууталлар учууталлара», «Саха сирин методиһа», «Олоҥхону бастыҥ тарҕатааччы» бэлиэлэр хаһаайыннара, Таатта улууһун уонна Тыараһа нэһилиэгин Бочуоттаах олохтооҕо Екатерина Петровна Чехордуна-Кэчиимэ 80 сааһын бэлиэтиир үбүлүөйдээх дьоро күнэ буолан ааста.
Екатерина Петровна, олоҕун устата талан ылбыт идэтигэр бэриниилээхтик үлэлээн-хамсаан, кэнчээри ыччаты иитиигэ олоҕун анаабыт киһи буолар. Кини Бүлүүтээҕи педагогическай училищены бүтэрэн, үлэтин Хаҥалас улуһун Харыйалаах оскуолатыгар пионер баһаатайынан саҕалаабыта. Салҕыы Чымынаайы, Игидэй, Чөркөөх, Тыараһа оскуолаларыгар учууталлаан, Саха Судаарыстыбаннай университетыгар үөрэҕин үрдэтинэн, улуустааҕы үөрэх управлениетыгар методистаан, национальнай концепция олоххо киириитигэр Таатта улууһугар үгүс үлэни ыыпыта. 1996 сыллаахтан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Национальнай оскуолаларын чинчийэр институт (ТООЧИ) научнай үлэһитинэн таһаарыылаахтык үлэлээбитэ.
1998 сыллаахха педагогика наукатын кандидатыгар“Педагогическое и этнокультурное взаимодействие микросоциумов якутского тёлбэ (села) в воспитании детей” диссертацияны көмүскээбитэ.
Биэс сыл ТООЧИ директорын научнай үлэҕэ солбуйааччынан, тоҕус сыл этнопедагогика лабораториятын сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ. Үлэтин сүнньүнэн 300-чэ научнай, научнай-популярнай, научнай-методическай, кыраайы үөрэтиигэ, чулуу дьону үйэтитиигэ үлэлэрдээх.
Ол иһигэр олоҥхо педагогикатыгар оҕо сааһынан аттаран таһаартарбыт кинигэлэр уонна оҕолорго анаан айбыт үлэлэр ааптардара. Кини үөрэх-иитии систиэмэтигэр, кыраайы үөрэтиигэ уонна айар үлэлэрэ кинигэ, босуобуйа, тылдьыт быһыытынан бэчээттэнэнэннэр, араас ыстатыйаларга суруллан тарҕанналлар.
2012-2017 сс. М.К. Аммосов аатынан ХИФУ Пединститутугар этнокультураны үөрэтии саҥа арыллыбыт лабораториятыгар (ЛЭКО) олоҥхо педагогикатын научнай үлэһитинэн сылдьыбыта. Олоҥхо педагогикатын СЭДИП технологиятын ырытан, суолун-ииһин торумнаан олоххо киллэрбитэ, тирэх оскуолалары, оҕо саадтарын салайбыта.
Билигин оскуола иннинээҕи саастаах оҕо тэрилтэлэрин “Арылы кустук” ситимэ өрөспүүбүлүкэ 23 оҕо саадын 10 улууһуттан түмэн, СЭДИП технологиянан үлэлиир. Маны таһынан Екатерина Петровна “Кэскил” кинигэ кыһатын кытта үлэлээн, “Өксөкү сиэннэрэ” диэн программаны оҥорон, программа быйыл ахсынньы 18 күнүгэр бигэргэнэн, Саха Республикатын оскуолаларыгар үөрэх ситимигэр киириэҕэ.
Екатерина Петровна дьоһун сааһын бэлиэтиир “Дьоммун-сэргэбин кытта атах тэпсэн олорон…” диэн дьоро күнүгэр — Тыараһаҕа Л.Н.Турнин аатынан “Алгыс” норуот айымньытын дьиэтигэр ыытыллыбыт үөрүүлээх тэрээһиҥҥэ биир дойдулаахтара, Игидэй, Чөркөөх оскуолаларыгар бииргэ үлэлээбит коллегалара, дьүөгэлэрэ, үөрэппит оҕолоро, аймахтара, М.Н.Турнин аатынан Тыараһа орто оскуолатын коллектива, үөрэнээччилэрэ, нэһилиэк общественноһа мустан, эҕэрдэлэрин тиэртилэр.
Екатерина Петровна олоҕун түһүмэхтэргэ арааран, ол кэми көрдөрөр инсценировкалар көһүннүлэр, ыллам ырыалар ылланнылар, дьоро киэһэ кыттыылаахтара ааспыт кэми ахтан-санаан аастылар. Үбүлээргэ анаммыт республика араас муннугуттан көтөн кэлбит видеоэҕэрдэлэр көһүннүлэр. Чахчы атах тэпсэн олорон дьоһун кэпсэтии, Екатерина Петровна ыытар сүҥкэн үлэтин тула санаа атастаһыы буолла.
Үбүлүөйдээх тэрээһин бир умнуллубат түгэнинэн М.Н.Турнин аатынан Тыараһа орто оскуолатын уһуйаанын тэрийиитинэн оскуолаҕа киириэн иннинээҕи саастаах оҕолорго кэтэхтэн Е.П.Чехордуна — Кэчиимэ айбыт хоһооннорун ааҕыыга күрэс кыайыылаахтарын наҕараадалааһын буолла.
Оччугуйкаан оҕолор тымныыны тымныы диэбэккэ айаннаан кэлэннэр, боччумнук туттан хоһооннорун аахтылар. Наҕараадаларын Екатерина Петровна Чехордуна илиититтэн тутан, өйдөбүнньүк хаартыскаҕа түһэн, үөрэн-көтөн тарҕастылар.
Ытык киһибит дьоһун сааһын республика таһымыгар бэлиэтээһин ахсынньы 24 күнүгэр Дьокуускай куоракка Национальнай библиотекаҕа ыытыллара былааннанар.
Галина ПОЛУСКИНА.