Дириҥ байҕал курдук түгэҕэ биллибэт, уһата-туората көстүбэт айар үлэ умсулҕаныгар бүтүннүү ылларбыт, кэми-кэрдиини аахсыбакка, тугунан да муҥурдаммакка айа-тута, бар дьону кэрэ эйгэтигэр угуйа, сирдии сылдьар дьонтон биирдэстэрэ, Саха Республикатын искусствотын үтүөлээх диэйэтэлэ, Россия суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ, Таатта улууһун, Октябрьскай нэһилиэк бочуоттаах олохтооҕо, поэт, музыкант, ырыа айааччы, бөлөһүөк, үгүс кинигэ ааптара Виталий Гаврильевич Власовы кытта көрсөн олоҕун, айар үлэтин туһунан кэпсииригэр көрдөстүм.
Болдьохтоох чааспар Тааттатааҕы оҕо ускуустубатын оскуолатыгар тиийбитим, Виталий Власов Харбалаахтан репетициялыы кэлбит эбит.
-Виталий Гаврильевич, аан бастааҥҥыттан саҕалаатахха, айар үлэҥ суола хайдах арыллан барбытай?
-Бэйэм Чөркөөхпүн, айар үлэ диэн эйгэни биэс сааспар көрсүбүтүм. Детсакка сырыттахпына Табытал Ньукулай дьиэтигэр ырыа ыллата, хоһоон аахтара илпиттэрэ. Онно аан бастаан микрофону көрбүтүм, эриллибит проводтаах этэ. Кыракый сыана курдукка “Мин летчик буолуом” уонна “Мин детсаппын ахтабын” диэн хоһооннору ол микрофону тутан туран аахпыппын араадьыйаҕа устан ылбыттара, оччолорго бөһүөлэк иһигэр араадьыйанан биэрии баара. Ол 60 сыл анараа өттүгэр этэ. Онон биэс саастаахпар сыанаҕа бастакыбын ыллаабытым. Ийэм 8 сааспар почтанан суруттаран гармошка бэлэхтээбитэ.
15 сааспар Николай Ефимович Попов, оччолорго “Таатта” сопхуос рабочкома этэ, миэхэ уонна Манчаары Куоста диэн оҕо сааһым саамай доҕоро баара, иккиэммитигэр акустическай мас гитараны бэлэхтээбитэ. Ол үөрүүтэ билигин да баар, гитарист буолар, гитараҕа оонньуур дьылҕам эбит дии саныыбын.
Н.Е. Попов 1982-1983 сылларга Таатта улууһугар кэлэммин театрга методиһынан, баяниһынан үлэлиирбэр, культура салаатын начальнига этэ. Онно сылдьан, оччотооҕу харчынан 10 тыһыынчаҕа аппаратурата баран ыл диэн, Москваҕа ыыппыта. Оччотооҕуга Алексеевскай оройуоммут, Петр Алексеев фабриката миигин көрсөн, аппаратура атыылаһан аҕалбытым. Ол үөрүүтэ билигин да сүрэхпэр баар. Онон Николай Ефимович Попову бу айар үлэбэр, музыкант буоларбар улахан олук уурбут киһинэн ааҕабын, киниэхэ махтанабын.
— Идэтийбит музыкант хаһан буолбуккунуй?
-Ити үлэлиир кэммэр, Ытык Күөлгэ ырыа ансаамбылын тэрийэн баран, Мирнэйгэ “Мирный поет о мире” диэн фестивальга кыттыбыппыт, уонна Дьокуускайга “Якутск- 84” диэн конкурска кыттаммыт, кыайыыны ситиспиппит. Ол кэннэ “Чороон” ансаамбылга филармонияҕа киирбитим. Манна гастроллуу кэлэ сылдьан истэн баран, күһүн кэлээр диэн ыҥырбыттара.
— Ханнык бөлөхтөргө оонньуу сылдьыбыккыный?
— Аан бастаан, 1975 сылларга буолуо, дойдубар Чөркөөххө “Чөркөөх” диэн оҕо бөлөҕө баара, олбуор иһигэр, биһиги акустическай мас гитараны звукосниматель анньаммыт, магнитофоҥҥа холбооммут, ансаамбыл курдук тэринэн оонньуур этибит. Гоша Будикин, Афоня Слепцов, Костя Иванов, Манчаары буоламмыт.
Онтон кэлин училищаны бүтэрэн бараммын, Үөһээ Бүлүүгэ, Ороһуга кулууп дириэктэрэ буолбутум, ол 1980 сылларга “Ороһу” диэн бөлөҕү тэрийбитим. Онтон дойдубар кэлэммин ырыа ансаамбылын тэрийэбин, ол кэннэ “Чороон” ансаамбылга сылдьабын, “Эксперимент” диэн бөлөххө оонньуубун, онтон “Тымныы 72” диэн рок-бөлөҕү тэрийэбит, ол бөлөххө билигин даҕаны оонньуу сылдьабыт, төрдүө буолан, сааһырдыбыт да буоллар, мустарбыт буоллар, сарсын да оонньуохпутун сөп. “Тымныы 72” бөлөх билигин да баар.
-Уопсайа хас ырыалааххыный?
-Нарын ырыаларым, биллэр ырыаларым син балайда. Араас хайысхаҕа, музыка араас жанрыгар айабын-тутабын. Холобур лирика, рок — музыка, кэпсээн – музыка, кэпсээни музыкалааммын ааҕабын — ол эмиэ туспа хайысха. Холобур, Реас Кулаковскай “Бөрөлөр” диэн, Сэмэн Тумат “Үрүҥ эһэ” диэн кэпсээннэригэр музыкалаахпын. Ону народнай оркестры кытта бэйэм аахпытым. Народнай суруйааччы Николай Лугинов “Сэргэ” диэн кэпсээнигэр музыка суруйаммын эмиэ аахпытым, ити курдук. Авксентий Мординов нуучча суруйааччыта В.Г. Короленко айымньыларын тылбаастаабыта, онно “Уоттар”, “Мин таҥарам”, “Сылгылар” диэн кэпсээннэригэр музыка суруйталаабытым, ити курдук бара турар. Өссө биир уратым диэн Саха народнай оркестрын кытта уонна государственнай филармония симфоническай оркестрын кытта, биирдэһэ 25 музыканнаах, иккиһэ 50 музыканнаах, соло гитаранан сүүрбэттэн тахса композициялары оонньообутум. Ити эмиэ бэйэтэ туспа хайысха. Ол онно эбии бу быйыл “Тылбаас”диэн сонун хайысханы киллэрдим. Онон, барытын холбоотохпуна айымньым сүүсчэкэ буолбута буолуо.
-Кистэлэҥ буолбатах буоллаҕына, өссө ханнык саҥа бырайыактары күүтэбитий?
-Быйыл үбүлүөйдээх 65 сааһым, кулун тутарга дуу, муус устар ыйга дуу, Дьокуускай куоракка отчуот курдук кэнсиэрдиэхпин саныыбын. Уонна биир улахан бырайыагым — олоҥхону музыкалыы сылдьабын, “Дьулуруйар Ньургун Боотур” олоҥхо бастакы, иккис, үһүс ырыаларын музыкатын суруйбутум, 4-5-6-7-8-9 ырыалара хааллылар, ити олус улахан үлэ, киэҥ эйгэ.
Сахаларга “үүдэһин” диэн өйдөбүл баар. Ол аата саха омук үс үүдэһиннээх; Кудай Бахсы, Олоҥхо, Ойууннааһын. Ити үс үүдэһининэн саха омук сайдабыт. Ити эйгэлэргэ анаан туспа дьүһүйүүлэри, нууччалыы эттэххэ, композициялары суруйбутум. Онон, хата бу эн ыйытаҥҥын, аахтахха, үлэм син балачча баар эбит.
-Мин санаабар, ити үлэҥ барыта эн ураты суоллаах-иистээх, кимиэхэ да маарыннаабат айар үлэлээх киһи буоларгын туоһулуур. Эйиэхэ истиҥ кэпсээниҥ иһин махтанабын, бырайыактарыҥ олоххо киирэллэригэр, дьон биһирэбилин ылалларыгар баҕарабын.
Соторутааҕыта, ахсынньы ыйга Былатыан Ойуунускай аатынан Тааттатааҕы норуот театрыгар Виталий Власов айар киэһэтин ыыппыта. Киэһэни бииргэ үлэлиир доҕотторо Тааттатааҕы оҕо ускуустубатын оскуолатын учууталлара тыыннаах доҕуһуолунан киэргэппиттэрэ. Ол кэнсиэргэ сылдьан баран суруйбут анабыл хоһооммунан түмүктүүбүн.
Виталий Власовка.
Сыанаҕа таҕыста маэстро,
Зал иһин толордо музыка,
Гитара, баян, скрипка, домра!
Ону тэҥэ биир тэтимҥэ дуорайда
Көмүс куолас – баритон!
Эдэр саастарын санааннар,
Таансыга тэлээрбит кэмнэрин өйдөөннөр,
Долгуйа олордулар эдьиийдэр…
Сүрэхтэрин түгэҕэр сөҥөрбүт
Эппэтэх тылларын өйдөөннөр,
Таптаабыт кыыстарын ахтаннар
Санаарҕаан ыллылар убайдар…
Маэстро куолаһа күүһүрэр,
Дуорайан кутуллан тарҕанар,
Аан дойду киниэхэ арыллар,
Джо Дассен, Джон Леннон,
Пол Маккартни, Фрэнсис Лей
Сахалыы тылынан туойаллар!
Кэрэ музыка бириэмэҕэ бэриммэт,
Омугунан арахсыбат,
Дойдутун талбат,
Уйан дууһалаах өйдүөҕэ,
Талба санаалаах таайыаҕа
Кистэлэҥ алыптаах дорҕоону!
Кэрэ ырыа, дьикти куолас
Өр сылларга театр иһин толордун!
Эдэр сааһыҥ күндү дорҕооннорун
Саната тураар ыччакка!
Сарыал Кыыма