Норуот үөрүүтэ, бырааһынньыга буолла

2023 сыллаахха сэтинньи 28 күнүгэр Таатта улууһугар эрэ буолбакка, бүтүн Саха Өрөспүүбүлүкэтин үрдүнэн доруобуйа харыстабылыгар историяҕа суруллар бэлиэ түгэн буолбутун бары өйдүүр буолуохтаахпыт. Арассыыйа Президенэ В.В.Путин куйаар ситимин нөҥүө Тааттатааҕы поликлиника кыһыл лиэнтэтин быһан, эмтиир-томтуур эйгэҕэ 21 үйэҕэ айымньылаах аартыгы арыйбыта.

2026 сыл атырдьах ыйын 17 күнүгэр Тааттаҕа Баайаҕатааҕы врачебнай амбулатория аһыллыытын видеоконференциятыгар Ил Дархан А.С.Николаев кыттыыны ылбыта уонна улуус, Баайаҕа олохтоохторун, эмчиттэри истиҥник эҕэрдэлээбитэ. Салгыы Ил Дархан доруобуйа харыстабылын алын сүһүөх эмин тэрилтэлэрэ күүскэ сайыннахтарына, хас биирдии киһиэхэ эмчит көмөтө түргэнник уонна хаачыстыбалаахтык тиийэр усулуобуйата хааччылларын, 2020 сылтан бэттэх өрөспүүбүлүкэҕэ национальнай бырайыагынан 120 объект тутуллан үлэҕэ киирбитин, 1,8 тыһ.ед. медицинскай тэрил ылылллыбытын тоһоҕолоон бэлиэтээбитэ.

Атырдьах ыйын 28 күнүгэр кырдьаҕас Баайаҕа бөһүөлэгэр сарсыардаттан үөрүү тыына ыал аайы кыттыһан, истиҥ иэйиини үөскэттэ. Бүгүн нэһилиэккэ дьиҥ норуот бырааһынньыга буолла. 20 сыл дойдутугар баһылыгынан үлэлээбит тумус туттар салайааччыбыт Роман Романович Романов нэһилиэгин сайдыытын кэскиллээх былааннарыттан биирэ олоххо киирбититтэн уонна эркээйи аспыт суолунан чиҥник баран иһэрбититтэн бар дьоно астынабыт уонна махтанабыт.

Нэһилиэк олохтоохторо өртөн туруорсубут, олоххо киирэрин кэтэспит балыыһабыт дьиэтин сиэрин ситэрэн, алгыс туомун толорон, сахалыы үгэһинэн астыбыт.

История тумулларын кэтэҕин өҥөйөн көрдөххө, үс үйэ мөҥүөнүн улуу суолларын ааспыт, олох түһүүтүн-тахсыытын, үөрүүтүн-хомолтотун бар дьонун кытта тэҥҥэ үллэстибит Баайаҕа балыыһата 1916 сыллаахха Губернатор И.Крафт сөбүлэҥинэн тутуута саҕаламмыта уонна 1918 сыллаахха Байаҕантайдааҕы 15 кырабааттаах лечебница саҥа дьиэҕэ үлэтин саҕалаабыта. Балыыһаны Дьокуускай уобалаһыгар туруорсууга оччолорго үлэлээбит араас омук быраастарын үтүөлэрэ олус улахан, тутуутугар Байаҕантай улууһун бары нэһилиэктэрэ кыттыыны ылбыттара.

Бүгүн “Продолжительная и активная жизнь” федеральнай бырайыак чэрчитинэн, 200 кв.м.иэннээх, аныгы технологиянан тутуллубут врачебнай амбулатория кырдьаҕас балыыһабыт тэлгэһэтигэр сандааран турарыттан бары астына үөрэбит. Дьүккүөрдээх туруорсуутунан тутууну тиһэҕэр тиэрдибит Тааттатааҕы кииннэммит балыыһа кылаабынай бырааһыгар Сардаана Владимировна Кононоваҕа, тутууну кылгас бириэмэҕэ хаачыстыбалаахтык, кэм ирдэбилигэр эппиэттиир гына ыыппыт “Строй-комплект“ тэрилтэ салайааччытыгар Владимир Николаевич Цыпандиҥҥа врачебнай амбулатория үлэһиттэрэ, нэһилиэк олохтоохторо махталлара улахан.

Врачебнай амбулатория символическай күлүүһүн эдэр бырааспыт, манна оскуоланы бүтэрбит кыыспыт Уйгулаана Афанасьевна Попова күөрэччи көтөхпүтүгэр “уруй-айхал” хаһыы ньиргийэ түстэ.

Балыыһа кэлэктиибэ араас кэмҥэ дьон доруобуйатын туһугар сыралаһан үлэлээбит бэтэрээннэрин хаһан да умнубаттар. Бүгүҥҥү бэтэрээннэр илиилэригэр бу балыыһаҕа түүнү-күнүһү аахсыбакка олохторун анаабыт көлүөнэ дьон мэтириэттэрин тутан олороллоро — бу көлүөнэ утума, быстыбат ситимэ буоларын көрдөрөр.

Үйэлэр алтыһыыларынан, олох тэтиминэн, сайдыытынан кырдьаҕас балыыһабыт бэйэтин бар дьонун иннигэр эмтиир-томтуур миссиятын чиэстээхтик толорбутун дьиҥ туоһулара буоллубут. Элбэхтик эмтэммит дьиэбит саҥа тыыны ылынан, аны саха дьонугар-сэргэтигэр Байаҕантай, Таатта улуустарыгар мэдиссиинэ сайдыытын, дьиэтэ мас тутуу уратытын (деревянное зодчество) көрдөрөр музейынан буоларыгар эрэллээх тарҕастыбыт. Ол курдук, бэйэбит уолбут Кирилл Эдуардович Тимофеев кэккэ сылларга муспут, хомуйбут матырыйаалларынан туруорбут экспозицияларын сонурҕуу, сэҥээрэ көрдүбүт уонна балыыһа төрүттэммитэ 130 сылыгар улахан бэлэҕи утары ууммут диэн киэн тутуннубут.

Бэйэтин кэмигэр Илин эҥэр биэс улууһун көрөн – истэн олорбут Баайаҕа балыыһата, Таатта улууһугар доруобуйа харыстабылыгар бастакы аартыгы арыйбыт эмтиир тэрилтэ бу сылга төрүттэммитэ 130 сылын туолар. Р.Р.Романов аатынан Култуура уонна Спорт киинигэр икки бүк үөрүү дьоро киэһэтин нэһилиэк баһылыга АР.Романов эҕэрдэ тылынан аста уонна улуус кылаабынай бырааһыгар С.В.Кононоваҕа, амбулатория медсестратыгар Л.Д.Тимофееваҕа “Баайаҕа нэһилиэгин сайдыытыгар үтүөлэрин иһин” бэлиэни туттарда.

Улуус баһылыгын бастакы солбуйааччы Р.И.Захаров, кииннэммит балыыһа кылаабынай бырааһын солбуйааччыта Л.В.Хоноруина кыттыыны ыллылар, истиҥ эҕэрдэлэрин тиэртилэр. Ытыс тыаһын ортотугар мед.сестра көмөлөһөөччүтэ Эдилия Владимировна Петрова СӨ доруобуйатын харыстабылын туйгуна бэлиэни, медсестра С.В.Романова, м/с көмөлөһөөччүтэ Н.Г.Беркина СӨ доруобуйатын харыстабылын министиэристибэтин Бочуоттаах грамотатынан наҕараадаланнылар.

Биир дойдулаахпыт Валерий Луковцев “олус үчүгэй бырааһынньыкка сырыттым, наһаа астынным, дьон үөрүү бөҕө” диэн эппитин курдук, дьиҥнээх норуот бырааһынньыга буолла. Махтал, Таптал эһиэхэ ананар — маҕан халааттаах Айыы Аанньалларбытыгар!