Кыайыы… Хас биирдии киһи үөрүүтүн үксэппит, өрөгөйүн улаатыннарбыт, төлөннөөх тыл араас өҥүнэн оонньообут Улуу Кыайыы 80 сылын бэлиэтиир Ыам ыйын 9 күнэ үүннэ.
Сарсыардаттан таһырдьааҥҥы радионан ырыа-тойук, парадка бэлэмнэнии сүпсүлгэнэ Дьүлэйбит сирин ылан кэбистэ. Күнүс 2 чаастан умайар уот кыһыл шариктары, транспарааннары тутан, анал форма кэтэн, уһуйаан саастаах оҕолор, оскуола үөрэнээччилэрэ, нэһилиэк хас биирдии тэрилтэтин үлэһиттэрэ, ытык кырдьаҕастарбыт, олохтоохтор үгүс-элбэх киһи площадкаҕа тоҕуоруһа муһуннубут. Бырааһынньык күндү ыалдьытын, биир дойдулаахпытын, Арассыыйа Дьоруойун, Родимир Дмитриевич Максимовы дохсун ытыс тыаһынан, уруй-айхал тылынан өрө көтөҕүллүүлээхтик көрсөн, колонналарынан сэлэлии хааман, Өйдөбүнньүк скверигэр диэри парадтаан ньиргиттибит. Бу өрөгөйдөөх күнү нэһилиэк солбуллубат чуор куоластаах ыытааччылара Оксана Николаевна Гуляева, Анатолий Иванович Меркурьев иилээтилэр-саҕалаатылар.
Нэһилиэкпит аҕа баһылыга Олег Дмитриевич Осипов бэйэтин эҕэрдэ тылын этэн туран, кэлэр көлүөнэ Кыайыыны уһансыбыт ытык дьоммутун умнубатыгар, өрүү өйдүү-саныы, сүгүрүйэ туралларыгар ыҥырда. Кыайыы парадыгар мустубут биир дойдулаахтарын, эбэлэри, эһэлэри, ытык кырдьаҕастары Арассыыйа Дьоруойа Родимир Дмитриевич Максимов эҕэрдэлээтэ. Билигин буола турар анал байыаннай дьайыыга ийэ дойдуларын көмүскүү сылдьар хорсун буойуттары ахтан- санаан бэлиэтээн, иллээх-эйэлээх олох кэлэригэр эрэнэрин, баҕа санаатын анаата.
«Биһиги, нэһилиэк кэнчээри ыччата, дьоллоох оҕо сааһы билбиппитигэр, маннык көҥүл, кэрэ кэмҥэ олорорбутугар ытык дьоммутугар, кыайыыны уһансыбыт эһэлэрбитигэр, хос эһэлэрбитигэр, эбэлэрбитигэр дириҥник махтанабыт, кинилэр сырдык ааттарыгар сүгүрүйэбит, киэн туттабыт, ытык иэспитин умнубаппыт. Ийэ дойдубутугар бэриниилээх, Ийэ дойдубутун таптыыр, харыстыыр, кинини көмүскүүргэ бэлэммит,» — диэн оскуола «ТИК-ТАК» хамсааһынын Президенэ, бастыҥ үөрэнээччи, «Уолан» байыаннай-патриотическай кулууп биир бастыҥ иитиллээччитэ Эрчим Евграфов бэйэтин кэс тылын эппитэ дьон-норуот сүргэтин көтөхтө.
Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылаахтарыгар туруоруллубут «Ким да умнуллубат, туох да умнуллубат» стелаҕа Арассыыйа Дьоруойа Родимир Дмитриевич Максимов аатынан Туора Күөл орто оскуолатын «Уолан» военнай-патриотическай кулууп уолаттара өлбөөдүйбэт махтал бэлиэтин венок уурдулар. Эйэлээх олох иһин тыыннарын толук уурбут саллааттар тустарыгар, саҥата суох биир мүнүүтэ устата сүһүөхпүтүгэр турдубут.
Родимир Максимов ийэтэ Варвара Николаевна Максимова республикатааҕы «Туллук — эйэ уонна үтүө санаа» акциятын Таатта улууһугар тэрийээччитэ, көҕүлээччитэ оскуола оҕолоро, учууталлар, төрөппүттэр туллук оҥорон, бу акцияҕа кыттыбыттарыгар махтанна уонна атырдьах ыйыгар волонтерскай десант хамсааһыныгар киирэн, соҕуруу госпитальга сытар бааһырбыт байыастарга баран тиэрдэбит диэн эттэ. Учууталлар Кыайыы күнүгэр аналлаах хоһооннорун иһиттибит.
Ырыа-тойук, Кыайыы вальсын кэнниттэн өйдөбүнньүк хаартыскаҕа түһэн, салгыы бары культурнай-спортивнай кииҥҥэ бардыбыт. Кулуупка нэһилиэк олохтоохторун ретро-быыстапката тардыллыбыта дьон сэҥээриитин ылла. «Уолан» ВПК уоланнара строевой хаамыы көрдөрдүлэр. Аҕа баһылыкпыт ытык кырдьаҕастарбытыгар өссө төгүл эҕэрдэлээн туран, бэлиэ наҕараадалары туттарда. Сэрии кэмин оҕото Вера Ивановна Аянитованы дохсун ытыс тыаһынан эҕэрдэлээтибит. Онтон оскуола оҕолоро, олохтоохтор туруорбут Кыайыы кэнсиэрин олус долгуйа көрдүбүт, хас биирдии нүөмэри дохсун ытыс тыаһынан доҕуһуоллаатыбыт.
Ырыа-тойук, кэнсиэр кэнниттэн нэһилиэк дьаһалтата, тэрилтэлэр, олохтоохтор, общественнай түмсүүлэр тэрийбит Кыайыы бырааһынньыгын үөрүүлээх фуршета буолла. Аҕам саастаах дьоммут ааспыты ахтан-санаан аастылар, эдэр көлүөнэҕэ баҕа санааларын тиэртилэр, астына сэһэргэстилэр. Бука бары сүргэбит көтөҕүллэн, үс хос эргиир оһуохайы тардан кэбистибит. Бырааһынньыктааҕы тэрээһин түмүгэр хас биирдии оҕо, ыччат, улахан дьон сэрии толоонуттан эргиллибэтэх, эйэлээх олох иһин тыыннарын толук уурбут, Ийэ дойдуларын көмүскээбит ытык дьоммутугар сүгүрүйэн, «Өйдөбүнньүк чүмэчи» уматтыбыт. Бары бииргэ өйдөбүнньүк хаартыскаҕа түстүбүт.
Бу курдук, Дьүлэй нэһилиэгин дьоно- сэргэтэ, кэнчээри ыччата Улуу Кыайыы 80 сыллаах үбүлүөйүн өрө көтөҕүллүүлээхтик, бэрт тэрээһиннээхтик көрүстүбүт. Кэриэстиибит, сүгүрүйэбит, Улуу Кыайыыны уһансыбыт саллааттарга, тыылга дьоруойдуу үлэлээбит дьоммутугар, оонньооботох оҕо саастаах сэрии кэмин оҕолоругар. Ким да умнуллубат, туох да умнуллубат!
Вера Павлова.