Саха суругунан уус-уран литературата төрүттэммитэ 125 сылын чэрчитинэн И.А.Аргунов аатынан киин библиотека иһинэн үлэлиир улуустааҕы “Уран тыл” литературнай түмсүү тэриллибитэ 15 сылынан, “Уран тыл 15 саас” хомуурунньугу бэлиэтиир дьоро күн буолан ааста.
Саха омук литературатын биһигэ буолбут Тааттаҕа Ийэ тыл күнүн бэлиэтээһин киин библиотека коллективын, “Араҥас сулус” литературнай түмсүү көҕүлээһиннэринэн аан бастаан улуус баһылыгын таһымыгар киэҥ тэрээһиннээхтик бэлиэтэммитэ. Бу күн, ол эбэтэр олунньу 12 күнүгэр 2010 сыллаахха, “Уран тыл” литературнай түмсүү СӨ суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ, биллиилээх суруналыыс, элбэх кинигэ ааптара Постников А.Ф. – Сындыыс салалтатынан тэриллибитэ, салайааччынан кинини талбыппыт. Сындыыс этии киллэрэн библиотекаттан миигин бырабылыанньаҕа киллэрбиттэрэ. “Араҥас сулус” айар түмсүүлэр олус далааһыннаахтык, республикаҕа биллэр гына үлэлииллэрэ.
Олохпут укулаата уларыйан түмсүү сорох дьоно киин сиргэ көһөн, ону тэҥэ салайааччыбыт Сындыыс эмиэ куоракка көһөн, аҕыйах кэмҥэ чуумпура сылдьыбыппыт. Онтон 2010 сыллаахха И.А.Сивцева улуус баһылыгын социальнай боппуруостарга солбуйаачччынан үлэлии олорон, күһүн “Уран тыл” литературнай түмсүүбүтүн сөргүтэн сүбэ мунньаҕынан салайаачччынан саха тылын уонна литературатын учууталын О.П.Андросова–Сандаараны, миигин солбуйааччынан, Изабелла Александровнаны сүбэһитинэн талбыппыт. Күүстээх үлэбит 2015 сылтан Литература сылыттан саҕаламмыта, 10 нэһилиэктэрбитигэр түмсүү тэриллибитэ, сөргүтүллүбүтэ. “Уран тыл оһуордаах хонуута” диэн серияҕа 27 ааптар айымньылара анал брошюранан “Таатта” хаһыат редакциятыгар бэчээттэнэн тахсыбыта. Сылы түмүктүүр улахан тэрээһиҥҥэ нэһилиэктэрбит бары 10 түмсүүлэрэ кыттыбыттара. 2016 сыллаахха түмсүү чилиэнэ, “Иэйии түһүлгэтэ” Чөркөөхтөөҕү литературнай түмсүүтүн салайааччыта СӨ Суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ, прозаик И.Д.Лукачевскай–Силис көҕүлээһининэн бастакы республикатааҕы айар литературнай пикник тэриллибитэ. Тэрээһиҥҥэ хас да улуустан, Дьокуускай куораттан айар куттаах дьон түмсүбүтэ. 2022 сыллаахха “Өксөкүлээх суолунан” литературнай экспедиция олус тэрээһиннээхтик элбэх улууһу хабан ыытыллыбыта.
2023 сыллаахха Б.Ойуунускай төрөөбүтэ 130 сылыгар анаммыт “Үргэл сулус куорсуннара” литература республикатааҕы фестивалын киин библиотека ситимэ, хас да тэрилтэ, түмсүүлэр араас хайысханан үрдүк тэрээһиннээхтик ыыппыппыт.
Улуу Б. Ойуунускайга, хомусчут Лука Турниҥҥа, Таатта нэһилиэгин 100 сылыгар анаан республикатааҕы хоһоон айыытыгар күрэхтэри ыыппыппыт, ол түмүгүнэн хомуурунньуктары бэчээттэтэн таһаарбыппыт.
Бу сыллар усталарыгар түмсүү чилиэннэрэ П.Е.Самсонов–Бүөтүр Хара Россия Суруйааччыларын, И.Д.Лукачевскай–Силис, И.А.Колодезникова– Ымыы, Елена Афанасьевна Филатова–Сыгыйык, Валентина Владимировна Пинигина–Арылы СӨ Суруйааччыларын сойууһугар киирбиттэрэ. Үгүс элбэх араас таһымнаах айар күрэстэргэ кыттан улуустарын аатын ааттаталлар. Саха көрдөрөр-иһитиннэрэр хампаанньа Тааттатааҕы филиалын кытта ыкса үлэлэһэн биирдиилээн айар дьоммутун, литературнай тэрээһиннэри уһултаран үйэтиттибит. А.И.Софронов–Алампа төрөөбүтэ 135 с. түмсүүбүт айар дьоно хоһоон аахпыттарын уһултаран үтүө өйдөбүнньүк оҥостубуппут.
“Чолбон” сурунаал үтүө доҕорбут буолар, түмсүүбүт айар дьонун үлэлэрэ куруук тахсар, ону тэҥэ республика атын да сурунаалларыгар, хаһыаттарыгар дьоммут айымньылара тахсаллар.
Салайааччыбыт О.П.Андросова–Сандаара республикатааҕы “Умсулҕан” лааҕырыгар олохтоох суруйааччылары кытта көрсүһүүлэри, кэпсэтиилэри тэрийэр. Үбүлүөйбүт чэрчитинэн Сандаара “Уран тыл” 15 саас диэн 25 ааптар киирбит хомуурунньугу бэчээттэтэн таһаарда.
Үөрүүлээх бэлиэ күммүтүгэр Баайаҕаттан республикаҕа биллэр үлэлээх “Көмүлүөк күлүмэ” сал. А.Н.Кустурова, Дьохсоҕонтон “Куорсун” сал. Г.Н.Другина, Чөркөөхтөн “Иэйии түһүлгэтэ” сал. И.Д.Лукачевскай–Силис, Уолбаттан хоһоон ааҕыытын түмсүүтэ “Дьэҥкир алып” сал. З.П.Боппосова кытыннылар, Игидэйтэн “Иэйии” түмсүү сал. А.С.Жулева–Суһума олус таһаарыылаахтык айар дьону түмэн үлэлии сылдьар. Бэйэтэ элбэх араас таһымнаах күрэстэргэ кыттан улууһун аатын ааттата сылдьарыттан астынабыт.
Россия суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ, Россия таһымнаах литературнай бириэмийэ лауреата А.И.Слепцов бэйэтин уонна “Чолбон” сурунаал бас редактора Г.Г.Андросов алгыс тыллаах эҕэрдэтин туттарда. Бу күн Таатта улууһун баһылыга А.С.Бурцев наҕараадатын, эҕэрдэ суруктарын улуус баһылыгын социальнай боппуруостарга солбуйааччы Н.Н.Жерготов, Таатта нэһилиэгин баһылыгын Е.И.Павлов эҕэрдэ суругун бэтэрээн сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ М.Е.Бондарева туттартаатылар, ону сэргэ улуус дьахталларын сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ В.И.Будикина уонна түмсүүлээх нэһилиэктэр бэрэстэбиитэллэрэ эҕэрдэлээтилэр.
Дьоро, кэтэһиилээх тэрээһини Оксана Прокопьевна салайааччылаах библиотекардар Л.П.Аргунова, Л.А.Неустроева, лицей учуутала А.Е.Никифоров бэрт кэрэхсэбиллээхтик, сонуннук ыыттылар. Киэҥ программалаах тэрээһини оҕо-аймаҕы музыка эйгэтигэр уһуйааччылар музыканан киэргэппиттэрэ тэрээһин таһымын үрдэттэ.
Улуу убайдарбыт кэриэстэрин толорон, төрүт тылбыт сайда турарыгар олоҕу кытта тэҥҥэ хардыылыыр баҕа санаалаах сайдабыт, үлэлиибит.
Светлана Игнатьева, киин библиотека иһинэн үлэлиир
“Уран тыл” литературнай түмсүү салайааччытын солбуйааччы.