Биэс күннээх ыаллыы Таатта улууһугар ыытыллар XXII Манчаары оонньууларын, халлаан былыта бысталаммыт күнүгэр төрдүс күн аат ааттаан көрө-истэ айан суолун туттубут.
Таатта Чурапчы ыпсыыларыгар кэлэн кылыгырас уулаах Таатта үрэх үрдүгэр, ытык Таатта кыраныыссатыгар тохтоон саха сиэринэн арыылаах алаадьынан айах тутан көрдөстүбүт. Кыраныысса тутуута барыта саҥардыллан көрүөххэ наһаа үчүгэй, манна Таатта улууһун хас биирдии нэһилиэгэр аарыма сэргэлэр тутуллан хас биирдии айанньыкка Таатта улууһун историятын бу мантан саҕалаан билсэн ытык сиргэ үктэнэр гына үйэлээх тутуулар дэндэспиттэр, маны барытын хас биирдии сэргэ куйаар куодунан киирэн нэһилиэк олоҕун историятын билсэҕин.
От ыйын саҕатыттан түһэр ардахтар суолу ииһи алдьаттахтара буолуо диэн куттаммыппыт да хата көрүллэр истиллэр суол сыыйылла тардыллан ханна да харгыһа суох айаннаан Боробул нэһилиэгэр диэри кураан суолунан айаннаан тигинэттибит, онтон ыла сарсыардатын түспүт ардах халыйа сытар уулаах сиринэн кыралаан халтарыйа халтарыйа айаннаан иһэн, утары түөрт грейдер суолу көннөрө айаннатан иһэллэрин көрустүбүт. Таатталар суолларын иистэрин уруккуттан көрөллөрүн истэллэрин, бу да сырыыга көрөн сыаналаатыбыт.
Ытык Таатта улууһун тэбэр сүрэҕэр Ытык-Күөлгэ уктэниибитигэр асфальт суол дыргылла сыыйылынна, тутатына ыал тэлгэһэтигэр киириигэ хаһаайын хайдаҕа тэлгэһэтиттэн көстөрүнүү, нэһилиэк ыытыллар үлэтэ мантан сыаналанна. Ытык Күөл араас үйэлээх тутууларынан дэндэйэ тупсубут, бу Манчаары оонньууларын чэрчитинэн ыытыллыбыт тутуулара көрүөхтэн кэрэ астынныбыт, үөрдүбүт.
Саас сааһынан көрө истэ кэлбит дьон быһыытынан паркаттан саҕалаан кэрийдибит. Паарка киэҥэ куоҥа, бииртэн биир павильону көрөн онно турбут выставкалары көрөн, саха киһитэ барахсан сатаабатаҕа суоҕуттан сөҕөн астынан таҕыстыбыт. Өбүгэлэрбит төрүт иистэрин эдэр көлүөнэ ыччат сайыннара тутан сылдьалларыттан астынныбыт.
Ааттыын да баай историялаах БаайАҕа павилионугар Борис Федорович — Мандар Уус выставкатын көрөн дуоһуйдубут.
Сыыйа сайыҥҥы музей киэҥ уораҕайыгар үктэнэн бииртэн биир историяны кэрэһэлиир ытык сирдэргэ сылдьыталаатыбыт.
1851 сылтан саҕалаан бу саха норуотун үөрэхтииргэ оскуола арыйан үлэлэспит дьоммут олохторун кэрэһэлиир тутуулар, малларын-салларын көрөн, түҥ былыр өйдөөх да дьон төрөөн- үөскээн ааспыттарын ытыктыы, эдэркээн студент оҕолор бу хас биирдии объект туохха анаан тутуллубутун, ким олоро сылдьыбытын сиһилии кэпсииллэрин астына дуоһуйа ол саҕанааҕы саха саарыннарын олохторун сөҕө иһиттибит.
Салгыы «Дьулуруйар Ньургун Боотур» стадиону көрдүбүт, бу кэмҥэ мас тардыьыыта ыытылла турар буолан стадион ньиргийэ олороро.
Сыыйа биир баараҕай тутууга спорт дыбарыаьыгар киирэн кэрийэ сылдьан көрдүбүт, иһиттибит.
Манна билигин аҕай хапсаҕай ыытыллан түмүктэммит. Сүрдээх киэҥ куоҥ дьарыктанарга, күрэхтэһии тэрийэргэ бары усулуобуйа барыта баар тутуу, тас бараанын көстүүтэ наһаа кырасыабай киэҥ-куоҥ, аныгылыы кырасыабай күрүөнэн төгүрүтүллүбүт.
«Дьол тааһа» фонтаны сөҕө- махтайа көрдүбүт, олох атын омук сиригэр сылдьар курдук сананныбыт, тула олорон сынньанар ыскамыайкалардаах, хараҥаҕа уоттанар-күөстэнэр эбит.
Кэрэ аныгылыы көстүүлээх «Rexfood” кафе5а киирэн аһаан таҕыстыбыт.
Ыаллыы улууспут Таатталар бу Манчаары оонньуутун чэрчитинэн араас үйэлээх кэрэ тутуулары кыайа туппуттар, Таатта үрэх үрдүгэр олорор нэһилиэк асфальт суолланан сылдьарга наһаа үчүгэй, үлэ-хамнас, сатабыллаах, тэрээһиннээх хаһаайын баара тута харахха быраҕыллар.
Түгэнинэн туһанан ыаллыы олорор ытык мааны Таатта үтүө үлэһит дьонугар итии истиҥ эҕэрдэбитин тиэрдэбит, барҕа махталбытын аныыбыт, үчүгэйкээн тэрээһиннээх дьону сомоҕолуур Манчаары оонньууларын үрдүк таһымҥа ыыппыккытынан.
Чэчирии үүнэ- сайда турун кэнчээри ыччаккыт историяҕытын байыта үйэтитэ турдунар.
Солуннаатым Чурапчыттан Клара- Уус кыыһа
12.07.2025.