Күрэс төрүт көрүҥнэригэр XXII “Манчаары оонньуулара” түмүктэннэ. Нэдиэлэ устата “Оонньуулары” кытта тэҥҥэ тиһигин быспакка култуурунай тэрээһиннэр буоллулар. Маны таһынан тыа сирэ, Тааттабыт улууһа сайдыытын тула научнай, дьыалабыай көрсүһүүлэр, мунньахтар ыытылыннылар.
От ыйын 11 күнүгэр А.Е. Мординов аатынан Тааттатааҕы лицей аактабай саалатыгар “Урбан Ток” диэн дьыалабыай көрсүһүү буолла.
Көрсүһүү темата: “Таатта. Эйгэни тупсарыыга холбоһуктаах дьайыылар инструменнара”.
Манна кыттыыны ыллылар:
- Саха Республикатын сүрүн архитектора, СӨ Ил Дарханын Архитектураҕа уонна Куораты тутууга управлениетын салайааччыта Любовь Александровна Папок;
- Таатта улууһун баһылыга Айаал Семенович Бурцев;
- Куораты сайыннарыыга эксперт, “Эйгэ” агентство салайааччыта, архитектураҕа уонна тутууга Таатта улууһун баһылыгын сүбэһитэ Ирина Дмитриевна Алексеева;
- Таатта нэһилиэгин баһылыга Егор Иннокентьевич Павлов;
- Октябрьскай нэһилиэгин баһылыга Андрей Петрович Семенов;
- Таатта нэһилиэгин архитектора Анжелика Николаевна Чарина;
- Тааттатааҕы норуот айымньытын дьиэтин дириэктэрин солбуйааччыта Марианна Вячеславовна Степанова;
- “Градо” архитектурнай бюро дириэктэрэ Иван Иванович Кычкин;
- Дизайнер Кыыдаана Игнатьева;
- “Тымтык” коммуникационнай агентство тэрийээччитэ Лорина Карамзина.
- Улуустар баһылыктара, баһылыктар солбуйааччылара, дизайнердар, худуоһунньуктар, ыалдьыттар.
Бу кэпсэтиини модератор быһыытынан Ирина Дмитриевна Алексеева салайан ыытта.
Олус истиҥ-иһирэх эйгэҕэ “Манчаары оонньууларын” көрсө Тааттабыт улууһа 2019 сылтан ыла сайдыбытын, тупсубутун, элбэх тутуу барбытын, бырайыактан саҕалаан бэлэм тутуллубут эбийиэккэ диэри төһөлөөх үгүс өрүттээх үлэ ыытыллыбытын туһунан кэпсэтии, ырытыһыы барда.
Алта сыл иһигэр Таатта улууһугар уопсайа 40-тан тахса социальнай, култуурунай уонна спорт эбийиэктэрэ араас бырагыраамманан тутуллан үлэҕэ киирдилэр. Ол курдук:
- Тааттатааҕы киин балыыһа 200 миэстэлээх поликлиниката;
- 450 миэстэлээх, 100 миэстэлээх интернаттаах А.Е. Мординов аатынан Тааттатааҕы лицей саҥа дьиэтэ;
- Д.А. Петров аатынан Ытык Күөл орто оскуолатын модульнай спортивнай саалата;
- 8 тыһ. кв м иэннээх А.Е. Турнин аатынан спорт дыбарыаһа;
- “Дьулуруйар Ньургун Боотур” 1000 миэстэлээх трибуналаах стадион;
- “Саһыл Уйалаах” ипподром;
- Ытык Күөлгэ 6 элбэх квартиралаах олорор дьиэ;
- Кыйыга 90 миэстэлээх оскуола;
- Баайаҕаҕа 80 миэстэлээх оҕо уһуйаана;
- “Мандар Уус” этнокультурнай комплекс;
- Туора Күөлгэ 50 миэстэлээх оҕо уһуйаана;
- Уус Тааттаҕа 100 миэстэлээх оҕо уһуйаана;
- Таатта — Чурапчы киирии аартыга;
- Тыараһа, Чөркөөх, Боробул, Ытык Күөл киирии бэлиэлэрэ;
- Даайа Амматыгар 16 уонна 17 квартиралаах олорор дьиэлэр;
- Уус Тааттаҕа 32 квартиралаах олорор дьиэ;
- Харбалаахха 50 квартиралаах олорор дьиэ;
- Чөркөөххө 14 квартиралаах олорор дьиэ;
- Тааттатааҕы норуот айымньытын дьиэтин саҥардыы;
- Ытык Күөл биэрэгин саҥардыы;
- Ф.М. Охлопков аатынан сынньалаҥ пааркатыгар саҥардыы;
- Поповтар династияларын аллеята;
- Ытык Күөлгэ 4 олорор дьиэ территориятыгар саҥардыы үлэлэр;
- Таатта үрэҕи туоруур муоста;
- Амгинскай, Мординов уулуссаларын саҥардыы; светофордары, суол бэлиэлэрин, видеокамералары туруоруу;
- Биэрэги бөҕөргөтүү үлэлэр;
- Уулуссалар уоттара;
- Пааркаҕа атыы-тутуу павильоннара;
- Ойуунускай, Пекарскай уулуссалар муосталарыгар, “Дача” муостатыгар сырдатыы үлэлэрэ;
- Автобус тохтобуллара;
- Мурал;
- Палисадниктар, күрүөлэр;
- Кафелар.
Онтон да атын кыра тутуулар. Бу күннэргэ иһигэр маҕаһыыннаах, утах, бурдук ас атыылыыр сирдээх, олорон эрэ чэй, кофе, сок иһэр остуоллардаах, санузеллаах олус тупсаҕай аныгылыы тутуулаах “Саханефтегазсбыт” тимир көлө уматыгын станцията аанын аста.
Бу тутуулар олоххо киириилэригэр улууспут урукку баһылыга Михаил Михайлович Соров үтүөтүн умнуохха сатаммат, кини кэмигэр “Манчаары оонньуулара” Тааттаҕа ыытылларын сөптөөхтүк туруорсан, эрдэттэн үлэни ыытан, ону таһынан чахчы бэйэтин дойдутугар бэриниилээх буолан, тапталлаах Тааттата сайдарын туһугар бары күүһүн кыаҕын түмэн үлэлээбитин дьон-сэргэ умнубат, үтүө тылынан ахтар.
Дьыалабыай көрсүһүүгэ төнүннэххэ, Таатта улууһун уонна Таатта нэһилиэгин салалтата, архитектордар, дизайнердар уонна тутааччылар, архитектура, тутуу инструменнара: дизайн-код, маастар-былаан, историко-архитектурнай экспедициялар, национальнай бырайыактар, ДФО конкурса (Всероссийский конкурс лучших проектов для создания комфортной городской среды), РАЖ (программа расселения из ветхого аварийного жилья), дьону-сэргэни кыттыһыннарыы (вовлечение жителей), краудфандинг (народное финансирование) хайдах быһыылаахтык үлэлээн бу баараҕай эбийиэктэр тутуллан олоххо киирбиттэрин, спорт, култуура, дьон олоҕо тупсуутугар биир эйгэни үөскэппиттэрин туһунан кэпсэтии буолла.
Араас идэлээх дьон бары биир идиэйэ тула мустан, биир хамаанда буолан, истэригэр тута сылдьыбыт ыра санааларын – тапталлаах Тааттабытын сайыннарыы, тупсарыы, киэркэтии туһугар өйдөрүн күүстэрин түмэн үлэлии сылдьалларын билиһиннэрдилэр.
Билигин Таатта улууһун киинэ Ытык Күөл дизайн-кодунан улуус историятын, уратытын, дьонун-сэргэтин майгытыгар сөп түбэһэр дьүһүннээх, оһуордаах, туһунан шрифтээх.
Нэһилиэктэр, улуустар сайдалларыгар Таатта улууһа холобур буоларын көрсүһүүгэ мустубут дьон бэлиэтээн эттилэр.
Бу курдук киһи ыра санаатыттан кынаттанан киэҥ далааһыннаах, тэтимнээх сайдыы суола тыргыллыа…
Сарыал Кыыма