Россияҕа Елена уонна Геннадий Тимченколар “Эйгэ кыахтара” пуондаларыттан куонкурус өрө күүрүүлээхтик ыытылынна. 2024 сыл уопсайа 1447 сайаапкаттан 100 бырайыагы сөбүлээбиттэр. Саха сириттэн алта бырайыак тургутууну ааста. Ол иһигэр А.Е.Мординов аатынан Таатта лицейин айылҕаны харыстыыр сыаллаах эриэккэс бырайыак салайааччыта Акулина Кимовна Мочкина уонна кини бөлөҕө Саргылана Иннокентьевна Огоюкина, Оксана Мировна Слепцова ааттара доргуччу иһилиннэ. Оҕолор санааларын истэн, бырайыак оҥорон, 100 кыайыылаах иһигэр киирэннэр, 500 тыһыынча ылары ситистилэр. Бырайыакка үлэлэспит сыралара таах хаалбатаҕыттан үөрүүлэрэ үлүскэн. Саргылана Никифорова үлэ суруйуутугар улахан көмөнү оҥорбутугар махтаналлар. Ис хоһоонун кыратык сэгэтэн билиһиннэрдэххэ, 2019 сыллаахха Таатта “Хадаайы” оҥоһуу күөлүгэр ыытыллыбыт балыктар маассабай өлүүлэрэ бэлиэтэммитэ. Ол төрүөтүнэн муус анныгар кислород тиийбэтэ быһаарыллыбыта. Бу дьыл сааһыгар Таатта лицейин бары үөрэнээччилэрэ, учууталлара, төрөппүттэрэ күөлгэ ойбон тэһиитин (аэрация) саҕалаабыттара. Бу тэрээһин сыллата ыытыллар буолан, кэлиҥҥи кэмҥэ балык маассабай өлүүтэ тахса илик. Салгын тиийбэт буолан быыһыыр кэккэ ситимнээх үлэлэр ыытыллыбыттара.
Быйыл лааҕырга күөл үөнүн-көйүүрүн, уу састаабын чинчийэн эдэр экологтар үөрэттилэр. Күөл тула күөх үүнээйи олордорго, уу анаалыһын кээмэйдииргэ анал прибордары ылыахтаахтар. Краснодартан эйхорния диэн тропическай үүнээйилэри ыыттахтарына, ону бүөбэйдээн, көрөн-истэн улаатыннарыахтаахтар. Хадаайы күөл аата уруккуттан биллэр, ыһыахтыыр сирбит кэрэ миэстэтин таһыгар баар. Ырааһырдыы үлэтэ сылын ахсын тэтимнээхтик барар буолан, 100-150 ойбону алларан, күөл уута кислородунан байар. Сайын аайы балыктыыр буоллулар. Ытык Күөл уута уолар, киртийэр түгэнигэр Хадаайыттан ыраас ууну ылыахтаахпыт. Күөл тула элбэх от-мас олордуута саҕаланар. Бөх быраҕарга аналлаах иһиттэри уурдахпытына, арыый да дьон тардынан, нэһилиэнньэ иһэр уутун ырааһырыа диэн оҕолор ыра санаалара олоххо киирэригэр саарбахтаабаппыт. Кыайыы өрөгөйүн билэн, туһалаах бырайыак күн-дьыл хаамыытынан эргиччи көдьүүстээх.
Оксана Андросова.