Бу сыл муус устар 23 күнүгэр П.А.Ойуунускай аатынан СӨ судаарыстыбатын музейыгар Өрөспүүбүлүкэ күнүн чэрчитинэн бөдөҥ государственнай, общественнай-политическай деятель, ЯЦИК, СНК председателинэн, коммунальнай хаһаайыстыба наркомунан үлэлээбит Ананий Кононович Андреевка аналлаах “Ытык аат – умнуллубат дьылҕа” музейнай уруок-лекция ыытылынна.
Быйыл күһүн Ананий Кононович балаҕан ыйын 22 күнүгэр төрөөбүтэ 125 сылын туолар. Бэлиэ үбүлүөйдээх тэрээһини ыытар туһунан СӨ Ил Дархана Айсен Сергеевич Николаев дьаһала тахсан турар. Онон бу музейнай уруок-лекция үбүлүөйдээх тэрээһиннэр саҕаланыыларыгар уот кыымын курдук киирэн биэрэриттэн астынныбыт.
Нарком Ананий Кононович Андреев өрө күүрүүлээх, уустук олоҕун иҥэн-тоҥон чинчийэр киһинэн А.К.Андреев аатынан ОДЬКХ өрөспүүбүлүкэтээҕи музейын сэбиэдиссэйэ, РФ үөрэҕириитин бочуоттаах үлэһитэ, Дьохсоҕон нэһилиэгин бочуоттаах гражданина Галина Егоровна Арылахова буолар.
Ананий Кононович Андреев олоҕун үйэтитээччи Г.Е.Арылахова музейнай уруок-лекцияны ыытта, оҕолор болҕойон иһиттилэр.
Галина Егоровна оҕолорго тиийимтиэ тылынан Ананий Андреев уустук, үлэнэн өрө көтөҕүллүбүт кылгас эрээри чаҕылхай олоҕун сырдатта. Үлэтин чыпчаала – 1929 – 1931 сылларга ЯЦИК уонна САССР СНК председателинэн үлэлээбит кэмнэрэ буолар. Салгыы эдэр киһи үөрэҕи өрө тутан 1931 – 1936 сылларга Москва куоракка Иосиф Сталин аатынан промышленнай академияҕа үөрэнэн, сахалартан бастакынан инженер-теплоэнергетик идэтин баһылаабыт. Бу сылларга Москваҕа П.А.Ойуунускай аспирантураҕа үөрэнэ сылдьар кэмнэрэ этилэр. Онон биир дойдулаахтар чугастык билсэр эбиттэр.
1932 с. тохсунньу 19 күнүгэр Москва куоракка П.А.Ойуунускай, А.К.Андреев саха студеннарын ортолоругар.
Үөрэҕин бүтэрэн кэлбит техническэй идэлээх эдэр специалист Дьокуускай куоракка бастакы электростанция салайааччытынан үлэлээбитэ. Бу сылларга кини салалтатынан Дьокуускай куоракка бастакы техническэй бырайыактааһын былаана оҥоһуллубут. Оччолорго промышленность сайдыбыт көмүстээх Алдаҥҥа хайа техникумун арыйтарбыт улахан өҥөлөөх. Онон олохтоох дьон промышленнай идэни миэстэтигэр баһылыылларыгар кыаҕы биэрбитэ. Бу сылларга Э.К Пекарскай Саха тылын 13 томнаах тылдьыта толору кээмэйинэн күн сирин көрбүтэ. Бу үгүстэн аҕыйах холобур.
Далааһыннаах салайааччы, сахалартан биир бастакы техническэй идэлээх Ананий Андреев олоҕо 43 сааһыгар быстыбыта. Репрессия миэлиҥсэтин холоруга саха биир чаҕылхай өйдөөх, төрөөбүт норуота сайдарын туһугар үгүһү айыахтаах-тутуохтаах киһини суох гыммыта. Кини сырдык аата үйэлэри уҥуордаан үөрэтиллэн, чөмчөтүллэн саҥалыы тыыннанан төрөөбүт норуотугар эргилиннэ.
Былатыан Ойуунускай эппит кынаттаах тыллара : «Кэнэҕэскитигэр кэскиллээх норуот биһиги баарбытыгар буолбатаҕына, хойутун хойут өйдүө уонна биһиэхэ туһаайан: «Күндү гражданнар! Эһиги баар этигит уонна биһиги туспутугар үлэлээбиккит. Баһыыба эһиэхэ!», — диэн.
Быйыл нарком Ананий Андреев үбүлүөйдээх сылыгар кини туһунан саҥа кинигэ, табылыннаҕына документальнай киинэ да тахсыан сөбүн сэргии иһиттибит. Кини олоҕун, үлэтин эдэр кыраайы үөрэтээччилэр чинчийиэхтэрэ. Маныаха Галина Егоровна Арылахова оҕолорго туһаайан А.К.Андреев туһунан дакылаат, реферат суруйуутугар көмө-ньыма буолуохпун сөп диэбитин үөрүүнэн ылынныбыт. Саха саргытын салайсыбыт чулуу дьоммут ааттара ааттана туруохтун.
Светлана ХАЛГАЕВА,
П.А.Ойуунускай аатынан СӨ Судаарыстыбатын музейын сотруднига.
Хаартыскаҕа: нарком А.К.Андреевка анаммыт музейнай уруок-лекция түгэннэрэ.