Сурук-бичик сайдыбыт улууһуттан, биир түөлбэттэн, биир дьиэ кэргэнтэн икки суруйааччы тахсан Тааттабыт улууһун аатын күн бүгүнүгэр диэри ааттаталларын, бэлиэ күҥҥэ түбэһиннэрэн түмэлбит пуондатыгар хараллан сытар Анна Денисовна, Николай Денисович олорон ааспыт дьиэлэрин, тутта сылдьыбыт малларын билиһиннэрэбит.
Д.К.Сивцев-Суорун Омоллоон баҕа санаатын олоххо киллэрэн оччотооҕу улууспут баһылыга М.М.Соров көмөтүнэн үһүс классик суруйааччыбыт Н.Д.Неустроев үтүө аата үйэтитиллэн төрөөбүт дьиэтэ Уус Таатта сэлиэнньэтиттэн көһөрүллэн кэлэн, Таатта үрэх сүнньүнэн олохтоох миэстэтин булан дьон-сэргэ сэҥээриитин ыла турар.
Суруйааччылар хаан-уруу аймахтара, Уус Таатта төрүт олохтооҕо 1932 с. төрүөх Клавдия Ивановна Неустроева ахтыыта: “Сэриигэ 1941 с. барбыт Малгин фельдшер иннинэ Кочетов диэн нуучча биэссэрэ үлэлээбит, ол кэмнэргэ бу дьиэ медпункт буолан турара. Мин үс сааспар ити дьиэ номнуо балыыһа буолан “Былдьаһыктаах”-диэн Неустроев Н.Д. төрүт олохторуттан көһөрүллэн тутуллан үлэлии турар кэмэ этэ. Мин улаатан ону-маны өйдүүр буолуохпуттан Неустроев Н.Д. аймаҕа да буоларым быһыытынан дьонун да, атын дьон да кэпсээниттэн ити балыыһа буолан турар дьиэ Н.Д.Неустроев дьиэтэ буоларын чуолкай билэбин. Н.Д.Неустроев аҕата Неустроев Денис Петрович уонна мин эһэм аҕам аҕата Неустроев Трофим Петрович бииргэ төрөөбүттэр. Ити билигин детсадка көһөрүллэн кэлэн турар дьиэ 80 сс. ортолоругар көһөрүллэн кэлэн арҕаа өттө Неустроев Константин Федорович (Уус Тааттаҕа бастакы учуутал) уонна илин өттө Неустроев Н.Д. дьиэлэрэ. Ити дьиэлэри икки ардыларынан икки истиэнэни холбоон уһатан балыыһа оҥороллор”.
Алтынньы ый 2015 сыл
Клавдия Ивановна суруйааччылар дьиэлэрин эрэ буолбакка, Неустроевтар төрүччүлэрин кэпсиир остуолларын 1985 сыллаахха Николай Денисович төрөөбүтэ 90 сааһыгар кыраайы үөрэтэр музейга аҕалан туттарбыта биллэр. Остуолу эргиччи суруйаааччылар эһээлээх эбээлэриттэн саҕалаан аҕаларын бииргэ төрөөбүттэрэ араспаанньалара, ааттара, аҕаларын ааттара барыта сурулла сылдьаллар. Остуол аллараа өттүгэр нууччалыы (1900 год 13 марта) диэн суруктаах. Неустроевтар төрүччүлэрин чопчу билэрбитигэр төһүү күүс буолар мааны малбыт билигин суруйааччылар төрөөбүт дьиэлэригэр хараллан турар. Түмэл үгүс ыалдьыта биир сэҥээрэр ааспыт кэми кэпсиир бастыҥ мала буолар.
Амма нэһилиэгин “Алгыс” түмсүү, салайааччы Татьяна Васильевна Ефимова суруйааччыларбыт олорон ааспыт дьиэлэрин ситэрэн, киэргэтэн утуйар орон таҥастарын толору тигэн туттаран дьиэбитин бу билиҥҥи бириэмэҕэ, ордук сайыҥҥы кэмҥэ дьон олорорун кэриэтэ тупсаран биэрбиттэрэ.
Балаҕан ыйа, 2020 сыл.
Анна Денисовна “Тиргэһиттэр”-диэн үс Ааналар тустарынан айымньыта Анна Егорова улааппыт балаҕаныгар суруллар. Онон сиэттэрэн Анна Ивановна төрөппүт кыыһа СӨ уонна РФ үтүөлээх бырааһа, ССРС доруобуйатын харыстабылын туйгуна, Саха Өрөспүүбүлүкэтин, Таатта улууһун, Таатта улууһун Уолба нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо Земфира Макаровна Кузьмина, Анна Денисовна аатын үйэтитэн тутта сылдьыбыт малларын түмэл пуондатыгар туттаран суол-иис хаалларар.
Түмэлбитигэр күндү ыалдьыт Павел Маршинцев. Павел Москуба куорат биир улахан Государственнай «Росатом» корпорацияҕа сүрүннүүр бизнес-аналитигынан үлэлии-хамныы, айа-тута сылдьарын, эбээлээх эһээтин курдук сэмэйдик сэһэргээтэ. Хос эбэтин Анна Ивановна улааппыт балаҕанын истиҥник мичээрдээн эргиччи көрдө-иһиттэ. Аймахтарын Анна Денисовна, Николай Денисович Неустроевтар дьиэлэригэр.
Анна Денисовна 1923 сыллаахха тутта сылдьыбыт күндү малларын күөрчэҕин иһитин уонна ыһыырынньыгын аҕалан бэлэх уунуутун хаартыскатыттан.
Бэс ыйын 24 күнэ, 2024 сыл.
Земфира Макаровна, Виктор Кладиевич Неустроевтар төгүрүк остуолларын музейга бэлэх уунуулара.
Бэс ыйын 1 күнэ, 2024 с.
Убаастыыр күндү дьоммут, куруутун пуондабытын хаҥаталлар, төрүттэрин ааттарын-суолларын үйэтитэллэр. Анна Денисовна тутта сылдьыбыт вазатын сиэн уоллара аҕалан туттарыы кэмиттэн.
Олунньу ый 5 күнэ 2025 с.
“Таатта” түмэл үлэһиттэрэ үтүөнү, үйэлээҕи оҥорор дьоммут үксүү турдуннар, култуурабыт, историябыт маннык ытык бэлэхтэртэн сүппэтин-симэлийбэтин өйдүөҕүн диэн бар дьоммутугар ыҥырыы ыытабыт.
Мария Туласынова, музей старшай научнай сотруднига.