«Удьурҕай» этно-бөлөҕү Тааттаҕа 2011 сыллаахха Раиса Семеновна Маркова тэрийбитэ. Бастаан тэриллиитигэр бөлөх састаабыгар Алексей Николаевич Николаев, Елена Петровна Харитонова, Ираида Лукинична Турнина-Соломонова, Тамара Васильевна Слепцова бааллара.
Мин аан бастаан «Удьурҕай» бөлөҕү предпринимателлэр кэнсиэрдэригэр тойуктаабыттарын истибитим уонна наһаа сэҥээрбитим. Барыта билэр дьонум тахсан тойуктаан дьиэрэһиппиттэрин астыммытым уонна бэйэм эмиэ туойуохпун баҕарбытым. Ираида Лукиничнаны билэр буоламмын киниэхэ эппиппэр, аныгыскы дьарыкка илдьэ барыам диэбитин үөрэ истибитим. Дьарыкка тиийбиппэр Раиса Семеновна ытыс үрдүгэр түһэрбитэ, бары үөрэ-көтө көрсүбүттэрэ. Ол курдук олоҥхо эйгэтигэр киириим бу бөлөхтөн саҕаламмыта.
Бу уон сыл тухары элбэх киһини кытта билсибитим, алтыспытым. Бөлөхпүт улаатан, кэккэбит хаҥаан испитэ. Ол курдук республикаҕа биллэр олоҥхону толорооччулар Алексей Николаевич Николаев, Людмила Константиновна Цой, Розалия Петровна Докторова, Иван Федотович Иванов «Удьурҕай» бөлөххө дьарыктаммыттара. Зоя Лукинична Санникова, Евдокия Васильевна Бочурова, Константин Иванов, Оксана Прокопьевна Андросова, Карл Иванович Христофоров уонна да атыттар олоҥхо дьоруойдарын уобарастарын кыайа-хото арыйаллара. Сыл аайы Арчы дьиэтигэр тиийэн «Уруйдан, улуу Олоҥхо» республикатааҕы олоҥхону куолаан толоруу күрэҕэр, улууска ыытыллар тэрээһиннэргэ ситиһиилээхтик кыттарбыт. Республикаҕа ыытыллар Олоҥхо ыһыаҕар 2011-2016 сс. субуруччу 1,2 истиэпэннээх лауреат аатын ылбыппыт.Тааттаҕа бастакынан олоҥхону толорор бөлөх буолбуппут.
Бу ситиһиилэрбит үгүс үлэттэн тахсаллара. Нэдиэлэҕэ иккитэ, үксүбүт үлэлиир буолан эбиэт кэмигэр, театр фойетыгар дьарыктанар этибит. Раиса Семеновна испитинэн тыынан кылыһахпытын таһаарарга, дорҕоон таһааран уһуннук тыынарга күүскэ дьарыктаабыта.Биһиги олоҥхо диэни кыра эрдэхпитинэ араадьыйаҕа истэр дьон олоҥхо тойуктарын, олоҥхо персонажтарын ырыаларын толорор буолбуппут. Раиса Семеновна Маркова Тааттаҕа олоҥхону сайыннарбыт улахан үтүөлээх.
Кини тэрийбит бөлөҕүттэн Николай Дьячковскай, Клара Читаева, Татьяна Слепцова, Мария Егорова билигин биирдиилээн олоҥхону толорооччу буоллубут.
Кэлиҥҥи кэмҥэ «Удьурҕай» бөлөххө эдэрдэр киирэн иһэллэр. Альберт Шестаков, Прасковья Петрова, Татьяна Дьяконова үһүйааҥҥа, оскуолаҕа оҕолору сахалыы тыыҥҥа уһуйаллар. Билиҥҥи салайааччыбыт, эдэр киһи Мария Тарабукина бөлөхпүт сайдарыгар күүһүн-кыаҕын ууран үлэлии-хамныы сылдьар. «Арчыга» ыытыллар республикатааҕы күрэххэ ситиһиилэрдээхпит. Чурапчы нэһилиэктэрин ыһыахтарыгар тиийэн олоҥхолоон бириистээх миэстэҕэ тиксибиппит. Олоҥхо ыһыахтарын көтүппэппит, соҕотохтуу олоҥхону толорууга ситиһиилээхтик кыттабыт. Ол курдук мин 2024 сыллаахха Өймөкөөҥҥө ыытыллыбыт Олоҥхо ыһыаҕар, Клара Читаева 2025 с. Нерюнгрига буолбут Олонхо ыһыаҕар Анал Аат хаһаайыттара буолбуппут. Олоҥхону таһынан чабырҕахха, хомуска, норуот ырыаларын толоробут, сахалыы инструменнарга оонньуубут.
Олоҥхо саха норуотун уус-уран айымньытын үрдүк чыпчаала. Олоҥхо баай тылын-өһүн сөбүлээн,тыл күүһүн иҥэринэн, өбүгэ тыыныгар киирэҕин. Биһиги өбүгэлэрбит философскай өйдөөх, үрдүк култууралаах, талааннаах норуот буоларын олоҥхобут көрдөрөр. Онон бар дьоммор этиэм этэ, олоҥхоҕо чугаһааҥ, ылыныҥ, элбэхтик олоҥхону истиҥ, оҕолоргутун, сиэннэргитин олоҥхолуурга үөрэтиҥ.
Татьяна Слепцова, бөлөх кыттыылааҕа